Co to jest karta podatkowa i dla kogo jest przeznaczona?

Karta podatkowa to uproszczona forma opodatkowania działalności gospodarczej, w której podatek ma stałą kwotę ustaloną decyzją naczelnika urzędu skarbowego. Nie zależy bezpośrednio od przychodu ani dochodu firmy. Od 1 stycznia 2022 roku mogą z niej korzystać wyłącznie przedsiębiorcy, którzy kontynuują tę formę opodatkowania. Nie jest to norweski dokument Skattekort, określający potrącenia z wynagrodzenia.

Jak działa karta podatkowa?

W przypadku karty podatkowej przedsiębiorca nie oblicza podatku na podstawie rzeczywiście uzyskanego dochodu. Naczelnik urzędu skarbowego wydaje na dany rok decyzję, w której ustala miesięczną kwotę podatku. Stawki wynikają z przepisów i tabel publikowanych dla poszczególnych rodzajów działalności, dlatego organ nie ustala ich całkowicie dowolnie.

Podatek dotyczy samej działalności gospodarczej. Oznacza to, że przedsiębiorca płaci go także wtedy, gdy w danym miesiącu osiągnie niski przychód albo poniesie stratę. Wysokość należności zależy przede wszystkim od następujących czynników:

• Rodzaj i zakres działalności – karta obejmuje tylko rodzaje działalności wskazane w przepisach.
• Liczba zatrudnionych osób – większy stan zatrudnienia może oznaczać wyższą stawkę.
• Wielkość miejscowości – znaczenie ma liczba mieszkańców miejscowości, w której prowadzona jest działalność.
• Szczegółowe warunki wykonywania usług – w niektórych branżach uwzględnia się także zakres świadczeń lub liczbę stanowisk.

Wysokość stawek może zmieniać się w kolejnych latach. Przy ocenie konkretnej kwoty trzeba więc sprawdzić aktualne obwieszczenie Ministra Finansów oraz decyzję wydaną przez urząd skarbowy.

Kto może korzystać z karty podatkowej?

Od 2022 roku karta podatkowa jest formą zamkniętą dla nowych podatników. Przedsiębiorca rozpoczynający działalność nie może obecnie wybrać jej jako nowej formy opodatkowania. Nie może tego zrobić również osoba, która wcześniej rozliczała działalność inaczej i chce przejść na kartę.

Z karty mogą korzystać podatnicy, którzy byli opodatkowani w ten sposób przed zmianą przepisów i nie zrezygnowali z tej formy ani nie utracili do niej prawa. Sam status kontynuacji nie wystarcza, ponieważ trzeba nadal spełniać pozostałe warunki przewidziane w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym.

Do najważniejszych warunków należą:

• kontynuowanie opodatkowania kartą po 31 grudnia 2021 roku, bez wcześniejszej rezygnacji lub utraty prawa;
• prowadzenie działalności na terytorium Polski i w zakresie objętym przepisami;
• nieprowadzenie innej pozarolniczej działalności gospodarczej poza zakresem dopuszczonym przez ustawę;
• niekorzystanie z usług osób niezatrudnionych na umowę o pracę ani z usług innych przedsiębiorstw, z wyjątkiem usług specjalistycznych;
• nieprowadzenie przez małżonka działalności w tym samym zakresie na odrębnych zasadach;
• niewytwarzanie wyrobów opodatkowanych podatkiem akcyzowym.

Po zmianach prawnych wniosek PIT-16 nie służy już nowym przedsiębiorcom do uzyskania karty podatkowej. W praktyce można spotkać informacje opisujące dawną procedurę wyboru tej formy, ale nie należy na ich podstawie zakładać, że nowa firma może obecnie złożyć taki wniosek i rozpocząć rozliczanie kartą.

Jakie obowiązki ma podatnik?

Jedną z głównych zalet karty jest uproszczenie rozliczeń. Podatnik nie prowadzi podatkowej księgi przychodów i rozchodów ani ksiąg rachunkowych. Nie wpłaca również zaliczek obliczanych od dochodu i nie składa standardowego zeznania rocznego dotyczącego dochodów z działalności.

Nie oznacza to całkowitego braku dokumentacji. Podatnik powinien wystawić rachunek lub fakturę na żądanie klienta i przechowywać kopie tych dokumentów przez pięć lat, licząc od końca roku, w którym zostały wystawione. Przy zatrudnianiu pracowników mogą pojawić się także dodatkowe obowiązki ewidencyjne.

Najważniejsze zasady rozliczeń obejmują:

• opłacanie kwoty wynikającej z decyzji naczelnika urzędu skarbowego;
• przechowywanie kopii rachunków i faktur w kolejności numerów;
• zgłaszanie w ciągu 7 dni zmian wpływających na prawo do karty albo wysokość podatku;
• złożenie deklaracji PIT-16A, jeżeli w danym roku podatnik odliczał od karty część zapłaconej składki zdrowotnej.

Podatek wpłaca się według następującego harmonogramu:

1. Do 7. dnia miesiąca – za miesiąc poprzedni.
2. Do 28 grudnia – za grudzień tego samego roku.
3. Do 31 stycznia następnego roku – deklarację PIT-16A, jeżeli występuje obowiązek jej złożenia.

Jeżeli podatnik zmieni rodzaj działalności, miejsce jej prowadzenia albo stan zatrudnienia, powinien sprawdzić, czy zmiana wpływa na stawkę lub prawo do karty. Zatajenie takiej okoliczności może prowadzić do utraty tej formy opodatkowania. Także rezygnacja z karty wymaga zachowania właściwego terminu. W określonych sytuacjach można zrzec się jej w ciągu 14 dni od doręczenia decyzji ustalającej podatek.

Zalety i wady karty podatkowej

Karta może ograniczyć koszty obsługi księgowej i ułatwić planowanie miesięcznych obciążeń. Jej stała kwota staje się jednak problemem, gdy przychody spadają albo działalność przynosi stratę. Przedsiębiorca powinien więc zestawić przewidywany podatek z rzeczywistą skalą działalności i ponoszonymi kosztami.

Karta podatkowa jest więc rozwiązaniem dostępnym dziś głównie dla przedsiębiorców, którzy zachowali wcześniejsze prawo do tej formy. Dla nowej firmy pozostaje jedynie analiza innych sposobów opodatkowania, ponieważ nie można już rozpocząć rozliczania na karcie przez złożenie PIT-16.